Four Happy Hormones 😮

Beatrix ရဲ့ စာဖတ်သူတွေအတွက် ဒီ​​နေ့မျှဝေပေးချင်တဲ့အကြောင်းအရာကတော့ Happy Hormones(ပျော်ရွှင်မှုကိုဖြစ်စေတဲ့ ဟော်မုန်း) လေးခုအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Happy Hormones 4 ခုက ဘာတွေလဲဆိုတာ ​လေ့လာကြည့်ရ​အောင်

(1) Dopamine

ဒီဟော်မုန်းကို တစ်နည်းအားဖြင့် "feel-good" ဟော်မုန်းလို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်။ Dopamine ဟာ ဦးနှောက်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက​နေပါဝင်နေတဲ့ ဟော်မုန်းတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ဦးနှောက်ကနေရလဒ်တစ်ခုခုကို မျှော်လင့်နေတဲ့ အချိန်မျိုးမှာ ဒီဟော်မုန်းက ထွက်လာတတ်ပါတယ်။ စိတ်ကျေနပ်မှုရနိုင်မယ်လို့ထင်တဲ့ အပြုအမူတစ်ခုခုနဲ့ ဆက်စပ်လာရင် Dopamine ဟော်မုန်း ထွက်လာပါတယ်။

ဥပမာ - ချောကလက်အရမ်းစားချင်နေတယ် ဆိုပါစို့။ အဲ့ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ယောက်က ဖုန်းဆက်ပြီး ချောကလက် ဝယ်လာနေတယ်နော်လို့ လှမ်းပြောတဲ့အခါ စားရတော့မယ်လို့သိလိုက်ရတဲ့အချိန်မျိုး၊ ကိုယ့်အကြိုက်တစ်ခုခုလုပ်ရတော့မယ်လို့ သိလိုက်ရတဲ့အချိန်မျိုးမှာ ထွက်တဲ့ဟော်မုန်းဖြစ်ပါတယ်။

(2) Serotonin

Serotonin ဟော်မုန်းကို အများအားဖြင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အစာချေဖျက်တဲ့စနစ် (digestive system) ထဲမှာ ​တွေ့ရပါတယ်။ ဒီဟော်မုန်းက amino ပါတဲ့ အစားအသောက် တွေဖြစ်တဲ့ cheese တို့၊ အသားတို့ကနေ ရယူလို့ရပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ serotonin ဟော်မုန်းနည်းနေပြီဆိုရင် စိတ်လှုပ်ရှားတာတို့ စိတ်ဓာတ်ကျတာတို့ အစရှိသဖြင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဒီတော့ serotonin ဟော်မုန်းက လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွက်ဘာတွေလုပ်ပေးလဲ?

ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ serotonin ဟော်မုန်း အသင့်အတင့်ရှိခြင်းအားဖြင့် ပိုမိုပျော်ရွှင်လာမယ်၊ ပိုတည်ငြိမ်မယ်၊ အားရုံ စူးစိုက်မှုအားပိုကောင်းမယ်၊ အိပ်စက်ခြင်းကို အထောက်အကူပြုမယ်၊ မှတ်ဉာဏ်တွေပိုမို ကောင်းမွန်လာမယ်၊ လေ့လာနိုင်စွမ်း တိုးတက်လာမယ်စတဲ့အကျိုးကျေးဇူးတွေ အများကြီးရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။

(3) Oxytocin

Happy Hormones တွေထဲမှာ နာမည်အကြီးဆုံးဟော်မုန်းကတော့ အချစ်ဟော်မုန်း "love hormone" လို့ခေါ်တဲ့ oxytocin ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဟော်မုန်းက ကလေးမွေးတဲ့ အချိန်မျိုးတွေ၊ မိဘနဲ့သားသမီးကြားထဲက ဆက်ဆံရေးခိုင်မာမှု​တွေ၊ သူငယ်ချင်းတွေကြားထဲက တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ခင်မင်မှုတွေ ယုံကြည်မှုတွေ၊ ချစ်သူရည်းစားတွေကြားထဲက အချစ်တို့ မေတ္တာတရားတို့နဲ့စပ်ဆိုင်တဲ့ ဟော်မုန်းဖြစ်ပါတယ်။

Oxytocin ဟော်မုန်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထိတွေ့မှုများတဲ့ အခါမျိုးတွေမှာ တိုးပွားနိုင်သလို တစ်ခါတလေမှာ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကိုလည်း လျှော့ချနိုင်တယ်လို့ လေ့လာတွေရှိရပါတယ်။

(4) Endorphin

Happy Hormones တွေထဲက နောက်ဆုံးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Endorphin ဟော်မုန်းက ကိုယ်အလုပ်တွေပြီးမြောက်လာတဲ့အခါမျိုးမှာ ထွက်လာတတ်တဲ့ ဟော်မုန်းဖြစ်ပါတယ်။ Workout တစ်နာရီလုပ်မယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။ လုပ်ဖြစ်သွားတယ်။ ဒီနေ့စာဘယ်နှစ်ပုဒ်ပြီးအောင်လုပ်မယ်လို့ ​တွေးထားတယ်။ ပြီးသွားလို့ပျော်ရတယ်။ အဲ့ဒါ endorophin ဟော်မုန်းတွေထွက်လာလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဒီဟော်မုန်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်က နာကျင်မှုတွေ၊ စိတ်ဖိစီးမှု​တွေကို ​လျှော့ချ​ပေးနိုင်ပြီး စိတ်​​ကျေနပ်မှု​တွေ ​ပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီလောက်ဆိုရင် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ Happy Hormones လေးခုအကြောင်းကို ကွဲကွဲပြားပြားနားလည်သဘောပေါက်ပြီလို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။

နောက်ရက်​တွေမှာလည်း ဒီလိုစိတ်ဝင်စရာကောင်းတဲ့ ဗဟုသုတတွေကို မျှဝေပေးမှာဖြစ်တဲ့အတွက် စောင့်မျှော်ပေးကြပါဦးနော်။

Reference:

https://www.healthline.com/health/happy-hormone

Written by

အလှလေး