cruelty-free ဆိုတာ ဘာလဲ❓

 

Hello! အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါရှင်။

သင်ဟာ တိရိစ္ဆာန်လေးတွေကို ချစ်တတ်တဲ့သူ၊ တိရိစ္ဆာန်လေးတွေအပေါ် သနားညှာတာတတ်သူ ဆိုရင်တော့ cruelty-free ဆိုတဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းနဲ့ ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်ရင်ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ Cruelty-free ဆိုတာ ဟိုးအရင်ကတော့ သိပ်မပြောကြပေမယ့် 1980 နောက်ပိုင်းလောက်မှာမှ အရမ်းကို တွင်ကျယ်လာတဲ့ စကားစုတစ်ခုပါ။

ပြည့်တို့ နေ့စဉ်အသုံးပြုနေတဲ့ cosmetics တွေ၊ skin care products တွေရဲ့ packaging တွေမှာ cruelty-free ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို တွေ့လာရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် beauty blogger တွေရဲ့ blog တွေမှာလည်း cruelty-free ဆိုတဲ့ စကားသုံးတာမျိုး ကြားဖူးကြမှာပါ။ ကိုယ်အသုံးပြုနေတဲ့ cosmetics တွေက အပြစ်မဲ့တဲ့ တိရိစ္ဆာန်လေးတွေ များစွာကို ထိခိုက်နာကျင်အောင် လုပ်ပြီးမှ ဖြစ်လာတဲ့ အရာတွေဆိုတာကိုသာ သင်သိရင် ဒီလို ပစ္စည်းမျိုးတွေကို ဆက်သုံးနေမှာ မဟုတ်တော့ဘူး ဟုတ်တယ်ဟုတ်

ဒါဆိုရင် cruelty-free ဆိုတာ ဘာလဲCruelty-free products တွေကို ဘာကြောင့် ရွေးချယ်သင့်တာလဲဒါတွေကို ဆက်ပြီးသိချင်တယ်ဆိုရင်တော့ အောက်မှာ ဆက်ဖတ်ကြည့်ပေးနော်။

Written by

Pyae

Ref:https://www.crueltyfreekitty.com/.../why-switch-to.../

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cruelty-free

Cruelty-free ဆိုတာ product နဲ့ အဲ့ product မှာပါတဲ့ ingredients တွေကို ဘယ်တိရိစ္ဆာန်နဲ့မှ စမ်းသပ်ထားခြင်း မရှိတာ၊ တိရိစ္ဆာန်ကနေ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း မရှိတာကို ဆိုလိုတာပါ။ ပြောရရင် ဘယ်တိရိစ္ဆာန်ကိုမှ ထိခိုက်ခြင်း၊ ရက်စက်ခြင်း မရှိတာကြောင့် cruelty-free လို့ ခေါ်တာပါ။

လူတွေဆီကို product တွေ မရောက်ခင်မှာ ဒီ product တွေဟာ လူတွေရဲ့ အရေပြားအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုတွေ ရှိနိုင်လဲ၊ သုံးဖို့ safe ဖြစ်ရဲ့လား ဆိုတာတွေကို စမ်းသပ်ဖို့ ယုန်၊ ကြွက်စတဲ့ တိရိစ္ဆာန်တွေကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြပါတယ်။ စမ်းသပ်ပုံ စမ်းသပ်နည်းတွေကတော့ အမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။ အမွှေးရိတ်ထားတဲ့ ယုန်ရဲ့ အရေပြားအပေါ် အဲ့ comestic မှာပါဝင်တဲ့ chemical တစ်မျိုးမျိုး သုတ်လိမ်းပြီး စမ်းတာမျိုး၊ ယုန်ရဲ့မျက်လုံးထဲကို chemical တွေထည့်ပြီး စမ်းတာမျိုး၊ force-feeding လုပ်ပြီးတော့ ဒီတိရိစ္ဆာန်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာအပြောင်းအလဲတွေဖြစ်လဲဆိုတာ ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ စောင့်ကြည့်တာမျိုး စသဖြင့် အမျိုးမျိုး စမ်းသပ်ကြပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီလိုစမ်းသပ်တာတွေက တိရိစ္ဆာန်လေးတွေကို နာကျင်စေပြီး သေစေတဲ့အထိ အန္တရာယ် ရှိနိုင်တာကြောင့် တိရိစ္ဆာန်တွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် cruelty-free products တွေကိုပဲ အသုံးပြုကြဖို့ တိုက်တွန်းလာကြတာတွေ တွေ့လာရပါတယ်

အခုနောက်ပိုင်းမှာ ကုမ္ပဏီတော်တော်များများကလည်း သူတို့ထုတ်ကုန်တွေမှာ cruelty-free ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက် PETA လိုအဖွဲ့အစည်းကြီးတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ပြုလုပ်လာကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ PETA ဆိုတာကတော့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကြီးမားဆုံး တိရိစ္ဆာန်အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ ထောက်ခံမှု ရဖို့အတွက်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီရဲ့ ထုတ်ကုန်တွေဟာ တိရိစ္ဆာန်တွေက ထုတ်တာမဖြစ်ရဘူး၊ တိရိစ္ဆာန်တွေနဲ့ လုံးဝပတ်သက်ခြင်း မရှိရဘူး၊ ပြီးတော့ သူတို့ထုတ်ကုန်တွေကို တရုတ်ပြည်ကို မရောင်းချပါဘူးဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေကိုတော့ လိုက်နာရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆို တရုတ်ပြည်က သူတို့နိုင်ငံကိုတင်ပို့တဲ့ skin care products တွေမှန်သမျှဟာ animal testing လုပ်ပြီးမှသာ တင်ပို့ခွင့်ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားလို့ပါပဲ။

ဒါဆို တိရိစ္ဆာန်တွေပေါ်မှာ မစမ်းသပ်ရဘူးဆို သုံးရတာ ဘယ်လို safe ဖြစ်တော့မလဲတိရိစ္ဆာန်အစားထိုး ဘာတွေနဲ့စမ်းမှာလဲ

အခုဆို human volunteer တွေကနေ လှူဒါန်းထားတဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် ခွဲစိတ်မှုတွေကနေရတဲ့ အသားစတွေကို အသုံးပြုပြီး စမ်းသပ်လို့ ရပါတယ်။ ကျန်းမာတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ရောဂါဖြစ်ထားတဲ့ tissue ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သေပြီးသားလူဆီက အသားစပဲဖြစ်ဖြစ်ဟာ တိရိစ္ဆာန်လေးတွေကို ရက်စက်စွာစမ်းသပ်တာထက်စာရင် အများကြီး ပိုအသုံးဝင်ပါတယ်။ Lab တွေထဲမှာ လူနဲ့ တိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့ cell တွေကို ပြုလုပ်ဖန်တီးပြီး စမ်းသပ်တာမျိုးတွေလည်း ရှိလာပါတယ်။

Cruelty-free products တွေကို ဘာကြောင့် ရွေးချယ်သုံးသင့်တယ်ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့အကြောင်းပြချက် များစွာရှိပါတယ်။

ယုန်၊ ကြွက်၊ ပူးနဲ့ အခြားသော အစမ်းသပ်ခံ တိရိစ္ဆာန်လေးတွေဟာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေထဲက လှောင်အိမ်လေးတွေမှာ ပိတ်လှောင်ခံထားရရုံပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ သင်ထင်ထားတာထက် ပိုပြီး ဆိုးပါတယ်။ သူတို့လေးတွေဟာ အနှိပ်စက်ခံရ၊ ကိုယ်လက်အင်္ဂါတွေ ကျိုးပဲ့အောင် လုပ်တာခံရ၊ နောက်ဆုံး အသက်သေတဲ့အထိ ခံစားရတာကြောင့် အရမ်းကို သနားဖို့ကောင်းပါတယ်။ဒါ့အပြင် အခုအခါမှာ နည်းပညာတွေလည်း တိုးတက်လာပြီး တိရိစ္ဆာန်အစားထိုး အခြားအရာတွေနဲ့ စမ်းသပ်လို့ရလာတာကြောင့် animal testing ဟာ မလုပ်မဖြစ် လုပ်ရမယ့် အရာမဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် cruelty-free products တွေ များများသုံးပေးခြင်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်လေးတွေကို ကယ်တင်ရာရောက်ပါတယ်။

Cruelty-free products တွေဟာ သဘာဝကရတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့သာ ပြုလုပ်ထားတာကြောင့် အဆိပ်အတောက်မဖြစ်စေဘဲ လူတွေအတွက် အသုံးပြုရတာ ပိုပြီး healthy ဖြစ်စေပါတယ်။ လူတွေရဲ့အသားအရေဟာ လိမ်းသမျှအကုန်လုံးကို စုပ်ယူတတ်တာမို့ chemical တွေအများကြီးပါတဲ့ cosmetics တွေကို အသုံးပြုခြင်းဟာ ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် cruelty-free products တွေက budget-friendly ဖြစ်တဲ့အတွက် ဝယ်ယူရတာ ပိုလို့တောင် အဆင်ပြေပါသေးတယ်။

ယခုခေတ်မှာ ကုမ္ပဏီတော်တော်များများက cruelty-free brands တွေကို များစွာ ထုတ်လုပ်လာတာကြောင့် အရင်လို ရွေးချယ်ဝယ်ယူရတဲ့ အခက်အခဲလျော့ပါးသွားပါတယ်။ သင် cruelty-free cosmetics တွေ ဝယ်ယူတိုင်း သင့်အသားအရေအတွက် ထိန်းသိမ်းပေးရုံတင် မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ တိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့ အသက်ကိုပါ ကယ်တင်ပြီးသား ဖြစ်သွားပါတယ်။ အရင်တုန်းကတော့ animal testing ရဲ့ ရက်စက်မှုကို မသိလို့ ဝယ်ယူမိတာက သင့်အမှားမဟုတ်ပါဘူး။ အခုသိပြီးသွားတဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် တိရစ္ဆာန်လေးတွေအပေါ် ဘယ်လောက်ထိ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိမလဲဆိုတာ သေချာစဉ်းစားပြီး ရွေးချယ်ဝယ်ယူဖို့ပဲ လိုအပ်ပါတော့တယ်။

1.ကုန်ပစ္စည်းရဲ့ packaging ပေါ်မှာ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ ယုန်ပုံစံ logo လေးနဲ့ cruelty-free ဟုတ်မဟုတ်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။ Official cruelty-free bunny logo (၃) ခုရှိပါတယ်။
Leaping Bunny
PETA
Choose Cruelty-Free တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသုံးမျိုးရဲ့ထောက်ခံချက်ပါတဲ့ logo ပါမှသာ အဲ့ကုန်ပစ္စည်းဟာ cruelty-free လို့ သတ်မှတ်လို့ရတာပါ။ တစ်ခြား အတုအယောင် logo တွေကိုတော့ သတိပြုဖို့လိုအပ်ပါတယ်

2.တကယ်လို့ ကုန်ပစ္စည်းဟာ ကိုယ့်လက်ထဲမရှိသေးဘူးဆိုရင်တော့ Cruelty-free brands တွေကို online list ကနေရှာပြီး စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။ ဒီ list ထဲဝင်ဖို့အတွက်ကတော့ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ ပိုက်ဆံပေးစရာ မလိုပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ standards တွေနဲ့ ညီမှသာ ဒီ list ထဲမှာ ပါဝင်ခွင့်ရှိတာပါ။ အောက်က link မှာတော့ cruelty-free brands တွေကို ဝင်ပြီး ကြည့်ရှုစစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။
https://ethicalelephant.com/cruelty-free-brand-list

3.အကယ်၍ သင်ဟာ ပစ္စည်းတစ်ခုကို ဝယ်မယ်။ အချိန်လည်း အကုန်မခံချင်ဘူး။ Cruelty-free ဖြစ်မဖြစ်ကိုလည်း မြန်မြန်သိချင်တယ် ဆိုရင်တော့ application တွေသုံးပြီး စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။
Leaping Bunny app
Choose Cruelty Free app
Bunny free app
Cruelty-Cutter app အစရှိတဲ့ applications တွေဟာ သင့်ကို cruelty-free products တွေဝယ်ရာမှာ အထောက်အကူ ပြုပါလိမ့်မယ်။

4.နောက်တစ်မျိုးကတော့ သင်ဝယ်ယူချင်တဲ့ brand ရဲ့ company ကို email ပို့ပြီး ဆက်သွယ်စုံစမ်းလို့ရပါတယ်။ သူတို့ဆီက response ပြန်ရဖို့ အချိန် ၁ လလောက်အထိ အများဆုံး ကြာနိုင်ပေမယ့် up-to-date ဖြစ်တဲ့၊ reliable ဖြစ်တဲ့ information တွေကို တိတိကျကျ သိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

5.နောက်ဆုံးနည်းကတော့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ beauty blogger တွေ၊ beauty expert တွေနဲ့ ဆွေးနွေးစုံစမ်းလို့ ရပါတယ်။ အိမ်ဝယ်မယ်ဆို အိမ်ပွဲစားနဲ့ အရင်ဆုံး စကားပြော ဆွေးနွေးကြည့်ရသလိုပဲ အခုအခါမှာလည်း အချိန်အကြာကြီးအကုန်မခံချင်ဘူး၊ information စုံစုံလင်လင်လည်း သိချင်တယ် ဆိုရင်တော့ ဒီနည်းလမ်းကလည်း တစ်မျိုးတစ်ဖုံအသုံးဝင်ပါတယ်။

ဒီလောက်ဆို cruelty-free ဆိုတဲ့ စကားလုံးအကြောင်းကို တော်တော်များများ သိသွားလောက်ပြီလို့ ထင်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အသိစိတ်နဲ့ စဉ်းစား ဆုံးဖြတ်ပြီးတော့ ကမ္ဘာပေါ်က တိရိစ္ဆာန်လေးတွေရဲ့ အသက်တွေကို ကယ်တင်ဖို့အတွက် cruelty-free products တွေကိုပဲ ဝယ်ယူသုံးစွဲကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်ရှင်။